Coen Grutters Nieuws gisteren, 18:18bijgewerkt: vandaag, 09:35

Leestijd: 3 minuten

In de auto veranderen we in aso’s: de 5 oorzaken van agressie in het verkeer en waarom het alleen maar erger wordt

Verkeersregelaars die het te verduren krijgen, lesauto’s die worden opgejaagd en nietsvermoedende bestuurders die worden afgesneden: er is de nodige agressie in het verkeer. Maar waarom gedragen we ons zo?

Volgens verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen veranderen mensen zodra ze achter het stuur stappen. Dat heeft nare gevolgen. Zo deed een verkeersregelaar in mei aangifte van poging doodslag na te zijn geschept door een auto. Kort daarvoor berichtte de NOS na een rondvraag dat rij-instructeurs steeds vaker agressie in het verkeer ervaren tijdens de rijlessen. En zo zijn er meer voorbeelden.

Vijf redenen waarom we agressief zijn in het verkeer

Recent sprak Autovisie uitgebreid met Gerard Tertoolen. Volgens hem liggen vijf psychologische factoren aan deze opvliegendheid ten grondslag.

1. Anonimiteit

De eerste is anonimiteit. “Door de stalen cocon om ons heen en de snelheid waarmee we rijden, wanen we ons incognito”, legt Tertoolen uit. “En dat is funest. Want zodra mensen zich anoniem wanen, gaan ze hun grenzen verleggen.”

Dit automerk wordt vooral door ouderen gekocht: bijna 60 procent van de kopers is 60 jaar of ouder

Dat zie je volgens de verkeerspsycholoog ook op het internet, waar mensen een veel grotere mond hebben als ze met een anoniem account reageren. Face-to-face is men over het algemeen gematigder.

2. Machtig gevoel

Punt twee is dat de auto mensen een machtig gevoel geeft. Je bent plots groot en sterk. Mensen die niet opschieten druk je bij wijze van spreken wel even aan de kant. Een effect dat wordt versterkt in een grote en sterke auto.

Technisch directeur crashtestorganisatie: “BMW gaat bewust niet voor allerhoogste score en dat waardeer ik”

“Ik hoef je waarschijnlijk niet uit te leggen – dat zie je overal in de wereld om ons heen – dat iedereen met macht gekke dingen gaat doen”, stelt Tertoolen.

3. Personal space

Personal space is het beetje ruimte om ons heen, waar we eigenlijk geen vreemden dulden. Dat hebben we ook in de auto. Het voordeel is dat we meestal alleen aan boord zitten, het nadeel is dat we tijdens het rijden ook een stukje asfalt om ons heen claimen.

Auw! Rolls-Royce van ruim 500.000 euro ontdekt hoe vervelend deze bewegende paaltjes zijn

“Het komt voort uit territoriumdrang en je ziet het bijvoorbeeld in de trein, waarin reizigers altijd meteen hun tas op de stoel naast hen leggen, zodat er niemand kan gaan zitten”, verklaart de verkeerspsycholoog.

4. Groter ego

Volgens Gerard Tertoolen identificeren we onszelf sterk met onze auto. “Je zou kunnen zeggen dat ons ego in omvang toeneemt op het moment dat we achter het stuur zitten”, stelt hij.

Expert voertuigveiligheid neemt dit Tesla niet in dank af: “Heel erg fout”

“Ik vind het bijvoorbeeld grappig als mensen zeggen: ‘Ik sta daar geparkeerd’. Niet ‘mijn auto’, maar ‘ik’. En die identificatie zorgt ervoor dat alles wat jouw auto op de weg wordt aangedaan als een persoonlijke aanval voelt.”

5. Compensatiedrang

De auto biedt ons de kans onze frustraties af te reageren op anderen. “Even die ander afsnijden, een middelvinger opsteken of te hard rijden als compensatie voor datgene wat je elders in het leven tekort komt.”

Risico nemen op de weg

Uiteraard zijn er nog meer factoren. Volgens Tertoolen speelt ook zelfoverschatting — het gros van de automobilisten vindt zichzelf een bovengemiddeld goede bestuurder — een grote rol.

“Zelfoverschatting gaat heel vaak gepaard met het onderschatten van risico’s en die combinatie is heel gevaarlijk”, zei hij eerder over de gevaarlijke pk-wedloop die momenteel gaande is.

Maar ook het gevoel van veiligheid neemt toe, door alle nieuwe systemen (die extreem ingrijpend dreigen te worden). Daardoor gaan we ons juist risicovoller gedragen.

Agressie in het verkeer zal toenemen

Helaas vermoedt Gerard Tertoolen dat de agressie in het verkeer alleen maar verder zal toenemen. Mensen richten zich volgens hem steeds meer op zichzelf en houden minder rekening met anderen. Tegelijkertijd neemt de drukte toe, waardoor onze bewegingsvrijheid vaker wordt beperkt en irritaties ontstaan.

Geschreven door Coen Grutters

Hoewel vooral handgeschakelde achterwielaandrijvers zijn hart sneller doen kloppen, schrijft en presenteert hij met hetzelfde enthousiasme over alles wat autoland te bieden heeft.