Jaco Bijlsma Nieuws vandaag, 17:14

Leestijd: 4 minuten

Half Nederland rijdt een automaat, maar is het ook echt beter dan zelf schakelen?

De handbak is ten dode opgeschreven. Bijna de helft van de Nederlandse auto’s heeft inmiddels een automaat en steeds meer nieuwe modellen zijn zelfs helemaal niet meer met een handgeschakelde versnellingsbak leverbaar. Toch willen veel liefhebbers niet zonder. Ferrari gaat zelfs zo ver dat het een automaat ontwikkelde waarmee je weer ‘ouderwets’ kunt schakelen. Is de handbak echt beter, of wint de automaat inmiddels op vrijwel alle fronten?

Dat de automatische versnellingsbak niet meer weg te denken is en de toekomst heeft, is te danken aan de steeds betere techniek van de automaat waardoor ze efficiënter omspringen met brandstof. Dat levert al vele jaren minder CO2-uitstoot en dus minder hoge belastingboetes en dito autoprijzen op. Terwijl de rollen vroeger juist andersom waren: toen maakte een automaat een auto zwaarder en onzuiniger, bovendien moest je een meerprijs betalen voor die luxevoorziening. Die auto’s waren destijds duurder maar schakelden ook nog lang niet zo goed als nu.

Is een handbak veiliger?

Dolf Dekking die verhoogde rijvaardigheidstrainingen in onder andere Porsche’s geeft, begrijpt de opkomst van de automaat wel. “Als je de kunst van goed schakelen beheerst is rijden in een goede sportauto of klassieker nog steeds een feest. Maar zo’n handbak kies je om er lekker mee te rijden en niet om aan te sluiten in de file en ook in druk verkeer is het geen pretje.” Dat Ferrari en ook Koenigsegg nu een automaat hebben die desgewenst ook als handbak met ouderwetse voetkoppeling functioneert, vindt Dekking een leuke ontwikkeling.

“Het is grappig dat ze laten ze laten zien dat het zo ook kan.” Het is volgens hem ook een hang naar vroeger. Verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen herkent dat wel. Maar zorgt een automaat als een van de eerste rijhulpen nou voor meer veiligheid vragen we hem. “Dat is een lastige vraag. Het schakelen met een handbak is ook iets wat je gewend bent en dus automatisch doet zonder nadenken. Dat kun je dus niet zomaar onveilige afleiding noemen. Van de andere kant is het zo dat al die rijhulpen maar ook navigatie ervoor zorgen dat we steeds passiever worden. Smart mobility, zoals ze het rijden met al die hulpmiddelen ook wel noemen, zorgt voor dommere bestuurders.”

Deze elektrische occasion is nog altijd populair en nu ook betaalbaar, maar hoe goed is hij?

Maar hoe verklaart de verkeerspsycholoog dan de pret die we beleven aan zelf schakelen? “Zelf de auto volledig in de hand hebben, geeft een goed gevoel. Voor mij hoeft zo’n ‘simulatiebak’ zoals Ferrari nu ontwikkeld heeft daarom ook niet.

Automaatrijbewijzen

NXXT-rijinstructeur Corné van der Steen geeft dertig jaar rijles. Sinds januari vorig jaar lest hij ook in een automaat. Wat begon met twee uur per week, is inmiddels uitgegroeid tot drie dagen per week. “Persoonlijk geef ik liever les in een automaat dan in een schakelauto. Het is gewoon een stuk relaxter. Leerlingen pakken het rijden vaak sneller op en je wordt minder door elkaar geschud. Voor mij als instructeur is het werk daardoor ook comfortabeler.”

Volgens Van der Steen hebben leerlingen in een automaat doorgaans minder lessen nodig. Vooral bij leerlingen die ook zonder problemen in een schakelauto zouden kunnen rijden, kan het verschil aanzienlijk zijn. “Die zijn echt eerder klaar. Het kan misschien wel tien tot vijftien lesuren schelen. Dat merken leerlingen uiteindelijk natuurlijk ook in hun portemonnee.”

Afrijden met automaat

Wie afrijdt in een automaat, krijgt momenteel een rijbewijs met automaatbeperking. Daarmee mag diegene niet in een schakelauto rijden. Toch ervaren lang niet alle leerlingen dat als een nadeel. “Veel jongeren zeggen: we hebben thuis twee automaten op de oprit staan, dus waarom zou ik een schakelrijbewijs halen? Ze verwachten bovendien dat ze later toch geen schakelauto meer zullen kopen.”

Toch adviseert Van der Steen jongeren voorlopig nog om, wanneer dat mogelijk is, voor een schakelrijbewijs te gaan. “Als je als jongere zelf een betaalbare auto wilt kopen, is er bij jong gebruikte auto’s nog veel meer aanbod met een handgeschakelde versnellingsbak. Daarom zeg ik nu nog altijd: als je de keuze hebt, begin dan gewoon in een schakelauto. Over een aantal jaar kan dat anders zijn, als er ook op de tweedehandsmarkt steeds minder schakelauto’s worden aangeboden.”

Audi RS 6 vs. Jaguar XFR-S: dit is de ultieme powerstation met een topsnelheid van 250+ km/h

Van der Steen ziet wel iets in een systeem waarbij leerlingen standaard examen doen in een automaat en later hun bevoegdheid voor een schakelauto kunnen uitbreiden. “In het buitenland lopen al proeven waarbij je eerst je rijbewijs in een automaat haalt. Wil je daarna in een schakelauto rijden, dan volg je bij een erkende rijschool een module van een bepaald aantal lessen. Je hoeft dan niet opnieuw praktijkexamen te doen. De rijschool geeft door dat je de lessen hebt gevolgd en daarna mag je ook in een schakelauto rijden.”

Volgens de rijinstructeur zou dat uiteindelijk een beter systeem kunnen zijn dan de huidige harde scheiding tussen een automaat- en schakelrijbewijs. “Ik denk dat ze daar uiteindelijk ook in Nederland naartoe willen. Ik zou dat een beter systeem vinden, al moet je natuurlijk wel goed controleren of iemand de schakelauto echt voldoende beheerst.”

Geschreven door Jaco Bijlsma

Jaco is gefascineerd door het fenomeen auto in alle mogelijke vormen, van Lada tot Lamborghini. Hij schrijft graag over rijbeleving, design, mobiliteit en klassiekers. Een idee of suggestie? Mail hem op j.bijlsma@autovisie.nl