Stijn Kuster Nieuws vandaag, 08:23

Leestijd: 2 minuten

Bestuurders trappen volgens onderzoek massaal in ‘rijstrookillusie’: dit moet je niet doen in de file

Van rijstrook wisselen tijdens een file lijkt aantrekkelijk, want de auto’s op de baan naast je lijken sneller te rijden. Maar kom je daardoor ook echt eerder aan? Onderzoekers zeggen van niet.

Dat gevoel heeft zelfs een naam: de rijstrookillusie. In een studie die in 1999 verscheen in Nature kregen 120 rijstudenten beelden van druk verkeer te zien. Hoewel de rijstrook naast hen gemiddeld juist iets langzamer bewoog, dacht 70 procent dat deze sneller ging. Ook zei 65 procent van rijstrook te willen wisselen als dat mogelijk was.

Auto’s die sneller gaan zie je beter

De verklaring is simpel. Auto’s rijden bij lage snelheid in de file dicht op elkaar, terwijl de onderlinge afstand bij hogere snelheden groter is. Daardoor kun je in korte tijd een hele groep langzaam rijdende auto’s passeren, terwijl het veel langer duurt voordat enkele snellere auto’s jou voorbij zijn.

Wegenbelastingvrije 7,5-liter V8-gezinsauto is betaalbaar, heeft 8 zitplaatsen en beschikt al over airco

De auto’s die je inhalen, blijven bovendien langer in beeld dan de voertuigen die je zelf passeert. Zo lijkt de andere rijstrook sneller, terwijl de gemiddelde snelheid gelijk kan zijn.

Zijn er rijstroken veel sneller in de file?

Een recentere studie uit 2023 laat zien dat wisselen meestal ook daadwerkelijk weinig oplevert. Voor Lane changing and congestion are mutually reinforcing? analyseerden onderzoekers werkelijke voertuigtrajecten op de M1-snelweg bij Sydney. In de meeste situaties vonden zij geen noemenswaardig snelheidsvoordeel voor bestuurders die van rijstrook wisselden. Alleen bij snelheden tussen de 45 en 50 km/h was een aantoonbaar voordeel zichtbaar.

Bij langzamer rijdende files schiet je met voortdurend wisselen dus nauwelijks iets op. Sterker nog: de onderzoekers concludeerden dat files en rijstrookwissels elkaar versterken. Drukte zet bestuurders aan tot wisselen, terwijl die manoeuvres de verkeersstroom verder kunnen verstoren en de congestie verergeren.

Wel blijkt de linkerrijstrook over het algemeen snelst. Voortdurend naar de op dat moment snelste rijstrook springen leverde echter weinig extra op. Zelfs wanneer je vooraf precies zou weten welke strook het snelst is, bedraagt de maximale extra winst op vijf kilometer ongeveer een minuut.

Helft van Nederland rijdt automaat: “Voor het grote publiek is dat perfect”

Wel kun je zelf meehelpen de file te minimaliseren. Valt een rijstrook verderop weg, rijd dan door tot vlak voor de versmalling en rits daar om en om. Staat er een rood kruis boven de rijstrook, dan moet je natuurlijk zo snel en veilig mogelijk invoegen. In andere situaties blijf gewoon op de door jou gekozen rijstrook rijden.

Geschreven door Stijn Kuster

Stijn Kuster is een echte autofanaat en coördineert alles wat Autovisie online doet. Een Mazda RX-7 FD staat hoog op zijn verlanglijstje.