Laurens Stade
Laurens Stade Nieuws 21 mei 2021

Deze occasion wil je: Fiat X1/9 – messcherp Bertone design

In de jaren 70 komt Fiat met een zeer opvallende auto op de markt: de X1/9. De sportieve auto wordt geboren uit een conceptauto van Autobianchi en zou vooral in de Verenigde Staten een groot succes worden.

Autobianchi conceptauto

Fiat werkte voor een nieuwe, tweepersoons sportauto met een middenmotor met het bekende Italiaanse Bertone. Zij produceerden auto’s, maar werkten ook mee aan het ontwerpen van andere auto’s. Zo ook aan de X1/9, die Fiat in 1972 op de markt zette. Er zijn na tien jaar ongeveer 140.000 exemplaren van deze kleine, sportieve Italiaanse bak geproduceerd door Fiat. Na 1982 verkocht Bertone de auto nog onder haar eigen naam, al produceerden zij er met ongeveer 19.000 wel stukken minder.

De twee meest iconische stadsauto’s aller tijden: Mini e vs. Fiat 500 e

De Fiat X1/9 begon zijn leven als een Autobianchi A112 Runabout-conceptauto uit 1969. Het design van deze auto kwam van Bertone, waar Marcello Gandini in die tijd het hoofd van de designafdeling was. De auto kenmerkte zich door zijn wigvorm en nam ook verschillende designaspecten van de motorboten van die tijd over. Opmerkelijk was dat de koplampen achter de bestuurder zaten.

Het was al met al dus een opvallende verschijning, al zag deze nooit het levenslicht in die hoedanigheid. Na een aantal aanpassingen aan deze futuristisch ogende sportauto kondigde Fiat de X1/9 in 1972 aan. Dat gebeurde wel later dan gepland. De auto zou oorspronkelijk op de autosalon van Turijn in 1972 gepresenteerd worden, maar Fiat wilde de 126-stadsauto niet in de weg zitten en dus stelden zij de X1/9 voor een korte tijd uit.

X1/9, gesponsord door de 128

Als je de X1/9 naast de Autobianchi-conceptauto zet, zijn er de nodige opvallende veranderingen te spotten, al zijn er ook overeenkomsten te vinden. Zo was het kleine windschermpje van de A112 vervangen door een volwaardige voorruit en kregen de koplampen ook wat normalere plek op de auto (als klapkoplamp), maar de langwerpige wigvorm zorgde nog voor de herkenbaarheid.

De twee meest iconische stadsauto’s aller tijden: Mini e vs. Fiat 500 e

De X1/9 gold als de vervanger van de 850 Spider, die ook door de mensen bij Bertone ontworpen was. Het monocoque is door Bertone geproduceerd en daarna overgeheveld naar de fabriek van Fiat, waar ze de auto in elkaar zetten. De sportauto had, zoals je kan verwachten van een sportauto, achterwielaandrijving. De eerste modellen hadden een 1,290 cc-motor, die direct uit de Fiat 128 Coupé 1300 kwam. Deze motor produceerde 74 pk. Het totaalplaatje van de auto werd geprezen, van de wegbehandeling tot aan de looks.

Populair in de Verenigde Staten

Ook de gesynchroniseerde viertraps versnellingsbak van de 128 is geleend voor de X1/9, al pasten de Italianen de laatste versnelling wel aan om beter te kunnen profiteren van de meer aerodynamische auto. De topsnelheid lag daardoor rond de 170 km/u en was daarmee sneller dan haar onderdelenleverancier, die wel 65 kilo lichter was dan de 880 kilo wegende X1/9, maar tien km/u langzamer was. De wielophanging was volledig onafhankelijk en voor het echte sportieve gevoel zijn de luxe stoelen vervangen door kuipstoelen.

Fiat Campagnola (1969) – Uw Garage – Video

Vanaf 1979 begon Fiat met de verkoop van de nieuwere 1500-modellen, met, zoals je kan raden, 1500 cc-motoren. De auto was populair in Europa, maar was ook in de Verenigde Staten een grote hit. Daar bleek het zelfs een nog groter succes te zijn: naar schatting werd bijna tweederde van de geproduceerde X1/9’s aan de andere kant van de oceaan verkocht. In het Verenigd Koninkrijk kwam er een versie met het stuur aan de rechterkant.

Bertone X1/9

Voor de wat langere personen begon Bertone vanaf 1982 met de productie van de X1/9 onder haar eigen naam. De productieaantallen lagen flink lager, maar de auto had herziene voetruimte waardoor de beenruimte toenam en het dus een ander publiek aansprak dan het beoogde, wat kleinere, publiek voor de Fiat-versie.

Als slotstuk kwam Fiat nog met de Gran Finale in 1989 en 1990. Die was voorzien van een achterspoiler en kreeg ook nog wat Gran Finale-badges op de auto geplakt. De X1/9 is door de jaren heen steeds meer van het straatbeeld verdwenen, zo tonen cijfers in het Verenigd Koninkrijk aan. In 2020 stonden er nog iets meer dan 200 X1/9’s op een Brits kenteken. Ter vergelijking: twintig jaar geleden waren het er nog ruim duizend.

Wat is het verhaal van dit exemplaar?

Dit specifieke model van de X1/9 komt uit 1978 en is daarmee dus nog onderdeel van de eerste generatie met de 1300 cc-motor. De auto kan in de zomer ook als cabrio dienen dankzij het afneembare hardtop-dak.

Kopen of doorlopen?

De Fiat X1/9 is in het Verenigd Koninkrijk dus een uitstervend ras. Ook in Nederland is de iconische wigvormige sportauto steeds minder te zien. Dat het dus een unieke auto is, wordt bevestigd door een blik op gaspedaal.nl, dat dat het verzamelde aanbod van vele occasionsites bundelt. Er zijn er slechts drie te koop in Nederland op het moment van schrijven.

Dit model is met een vraagprijs van 7.950 euro de goedkoopste van de drie. Bovendien heeft deze ook nog eens de laagste kilometerstand, met 67.528 kilometer. De auto zou misschien wel wat werk kunnen gebruiken, met name op het gebied van de lak. Deze bruine sportauto heeft namelijk wat kleurverschillen, geeft de verkoper toe.

Deze of een andere occasion kopen? Onderzoek altijd goed wat je wilt kopen, check de onderhoudshistorie en laat een goede aankoopkeuring doen als je zelf onvoldoende verstand van zaken hebt. Meer speciale occasions zien of zelf je auto verkopen? Koop Autovisie magazine of neem een (digitaal) abonnement.