Coen Grutters Extra 27 jun 2026, 14:09

Leestijd: 2 minuten

Wat is een ‘runaway diesel’, waarom is het zo eng en wat kun je ertegen doen?

Heb je weleens van een ‘runaway diesel’ gehoord? Hopelijk hoef je het nooit mee te maken, want het is een vrij enge situatie waarin een dieselmotor volledig op tilt slaat. Maar hoe kan dat gebeuren en wat is ertegen te doen?

Simpel: gewoon de motor uitzetten, toch? Dat werkt helaas niet in deze situatie. Er is eigenlijk maar één goede manier om een runaway diesel te stoppen.

Andere werking dan een benzinemotor

Om te begrijpen wat een runaway diesel precies is, is het handig om eerst te weten hoe een dieselmotor werkt. In tegenstelling tot een benzinemotor wordt het toerental niet geregeld met een gasklep, maar door de hoeveelheid ingespoten brandstof.

Aad (40) bouwde Mercedes-dieselmotor in klassieke Camaro: “Ruim 3 bar turbodruk”

Een dieselmotor heeft bovendien geen vonkbougies die het brandstof-luchtmengsel ontsteken. Het is een zelfontbrander. De zuiger perst de aangezogen lucht zo sterk samen dat deze zeer heet wordt. Op het juiste moment wordt dieselbrandstof ingespoten, die door de hoge temperatuur van de samengeperste lucht vanzelf ontbrandt.

Dieselmotor slaat op hol door andere brandbare stof

Vooral oude dieselmotoren, die volledig mechanisch werken, zijn gevoelig voor runaways. Deze motoren hebben een mechanische pomp en vrijwel geen elektronica nodig om te kunnen lopen. In een runaway-situatie gaat zo’n motor ongecontroleerd op steeds hogere toeren gaat draaien. Dat gebeurt wanneer de motor naast de normale dieselbrandstof ook een andere brandbare stof aanzuigt, zoals motorolie of gas.

Dat kan gebeuren bij een interne olielekkage, bijvoorbeeld bij de turbo, waarbij motorolie zijn weg vindt naar de cilinderkamers. De motor loopt dan niet langer (enkel) op diesel, maar voedt zichzelf met motorolie. Het kan ook komen door een kapotte brandstofpomp en het is ook mogelijk dat het gevaar van buiten komt. Bijvoorbeeld wanneer een brandbaar gas in de buurt van de luchtinlaat hangt.

Duitser rijdt 2.398 km op één tank met oude Volkswagen-diesel: “Hij verbruikt zo’n 3 liter per 100 km”

De motor uitzetten heeft geen zin. Zoals gezegd is de dieselmotor niet van een vonk afhankelijk om te blijven draaien. En met een onbedoelde brandstoftoevoer heb je ook geen controle over de hoeveelheid, waardoor de toerentallen enorm op kunnen lopen. Uiteindelijk kan dat catastrofale motorschade opleveren, zoals je in bovenstaande video ziet.

Hoe stop je een runaway diesel?

De sleutel omdraaien heeft dus geen zin. Maar hoe kun je de op hol geslagen motor dan wel stoppen? Voor ontbranding heb je brandstof, hitte en zuurstof nodig. Die eerste twee zijn oncontroleerbaar, hebben we inmiddels geconstateerd, dus je enige goede optie is om de motor te smoren. Dan kun je pogen de luchtinlaat te blokkeren. Maar ja, met een op hol geslagen motor is het maar de vraag of je daar nog bij in de buurt durft te komen.

Beste diesels ooit: Volkswagen Touareg R50 vs. Land Cruiser V8

Een andere methode die soms werkt bij diesels met een handgeschakelde transmissie, is schakelen naar de hoogste versnelling, de rem erop houden en de koppeling snel op laten komen. Dat brengt het toerental snel naar beneden, maar kan ook je complete aandrijflijn ruïneren.

Geschreven door Coen Grutters

Hoewel vooral handgeschakelde achterwielaandrijvers zijn hart sneller doen kloppen, schrijft en presenteert hij met hetzelfde enthousiasme over alles wat autoland te bieden heeft.